Kaupmáli
Kaupmáli er formlegur, skriflegur samningur milli hjóna eða hjónaefna þar sem þau ákveða að víkja frá meginreglum laga um skiptingu eigna sinna.
Meginregla íslensks hjúskaparréttar er að eignir maka verða að hjúskapareignum við stofnun hjúskapar eða þegar þeirra er aflað síðar, nema sérstakar heimildir kveði á um annað. Við skilnað koma hjúskapareignir til jafnra skipta. Með því að gera kaupmála geta hjón hins vegar samið um að tiltekin verðmæti verði séreign annars þeirra, sem þýðir að þær eignir koma ekki til skipta við skilnað.
Hvers vegna gerir fólk kaupmála?
Helstu ástæður þess að fólk kýs að gera kaupmála eru eftirfarandi:
Stofnun séreignar: Algengasta ástæðan er að tryggja að tilteknar eignir (svo sem fasteignir, fyrirtæki, fjármunir eða ættaróðal) verði séreign annars makans. Þetta kemur í veg fyrir að hinum makanum eða erfingjum hans standi réttur til helmingshlutar í þeim eignum við skilnað.
Sveigjanleiki í skipan mála: Hægt er að tímabinda eða skilyrða séreignarákvæði í kaupmála, til dæmis þannig að kaupmálinn falli úr gildi ef hjónin eignast sameiginlegan skylduerfingja. Einnig er hægt að ákveða að eign sé séreign á meðan bæði eru á lífi en lúti reglum um hjúskapareign að öðru hvoru látnu.
Gjafir milli hjóna: Samkvæmt hjúskaparlögum eru gjafir milli hjóna (og verulegar gjafir milli hjónaefna fyrir hjúskap) því aðeins gildar að gerður sé um þær kaupmáli. Undanþegnar þessu eru þó venjulegar gjafir sem eru ekki úr hófi miðað við efnahag, venjulegt innbú á sameiginlegu heimili og tilteknar líftryggingar eða framfærslutryggingar.
Formkröfur og gildi gagnvart þriðja manni
Kaupmáli er strangur formgerningur og verður að uppfylla eftirfarandi skilyrði til að vera gildur:
Skriflegt form og vottun: Kaupmáli skal vera skriflegur og undirritun hjóna eða hjónaefna verður að vera staðfest af lögbókanda, lögmanni (eða fulltrúa þeirra) eða tveimur lögráða og samtímis viðstöddum vottum.
Skráningarskylda: Kaupmáli er ekki gildur milli hjónanna sjálfra né gagnvart þriðja manni (svo sem skuldheimtumönnum) fyrr en hann hefur verið skráður í kaupmálabók samkvæmt reglum laganna.
Comments